Hukukun Kaynakları ve Normlar Hiyerarşisi

Normlar Hiyerarşisi (Kelsen Piramidi)

Hukuk düzeninde normlar (kurallar) rastgele sıralanmaz; alt basamaktaki bir norm, üst basamaktaki norma asla aykırı olamaz. Kelsen’in hiyerarşik piramidi en tepeden aşağıya şu şekildedir:

1. ANAYASA: En üstün normdur. Hiçbir kanun veya kural Anayasa’ya aykırı olamaz (Denetim: Anayasa Mahkemesi).
2. KANUNLAR ve ULUSLARARASI ANDLAŞMALAR: TBMM tarafından çıkarılır. Temel hak ve özgürlüklere ilişkin uluslararası andlaşmalar kanunların da üstünde kabul edilir.
3. CUMHURBAŞKANLIĞI KARARNAMELERİ: Yürütme yetkisine ilişkin konularda çıkarılır (Kanunun açıkça düzenlediği konularda kararname çıkarılamaz).
4. YÖNETMELİKLER: Cumhurbaşkanlığı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerinin kanunların uygulanmasını sağlamak üzere çıkardığı kurallardır.
5. Genelgeler / Tebliğler / Yönergeler: İdarenin astlarına gönderdiği iç talimatlar.

Hukukun Yazısız Kaynağı: Örf ve Âdet Hukuku

Bir örf ve âdet kuralının hukuk kaynağı sayılabilmesi için 3 şart aranır: Eskilik (Maddi unsur), Genel inanç (Manevi unsur) ve Devlet desteği (Hukuki unsur). Ceza hukukunda kıyas ve örf-âdetle ceza verilemez (Kanunilik ilkesi).