Piaget ve Parten’e Göre Oyun Türleri

1. Parten’in Sosyal Oyun Aşamaları (Sınavların Vazgeçilmezi)

Mildred Parten, çocukların oyunlarını diğer çocuklarla kurdukları sosyal etkileşimin derecesine göre 6 basamakta incelemiştir:

1. Uğraşsız Davranış (0-2 yaş): Belirli bir amaç veya oyun yoktur; etraftaki nesneleri rastgele inceler.
2. Yalnız Oyun (Tek Başına Oyun – 2-3 yaş): Çocuk etrafındaki akranlarından tamamen bağımsızdır; kendi elindeki oyuncakla tek başına oynar, diğerlerinin ne yaptığıyla ilgilenmez.
3. Oyunu İzleme (Seyirci Davranışı): Diğer çocukların oyununu kenardan büyük bir dikkatle izler, sorular sorar ama oyuna katılmaz.
4. Paralel Oyun (3-4 yaş): Çocuklar yan yana aynı oyuncaklarla oynarlar (örneğin ikisi de legolarla kule yapar) ama birbirleriyle hiçbir işbirliği, paylaşım ve ortak plan yapmazlar. Bağımsız yan yana takılırlar.
5. Birlikte (İlişkisel) Oyun (4-5 yaş): Çocuklar aynı oyunu oynar, birbirlerinden oyuncak ödünç alırlar, konuşurlar ama ortak bir amaç ve kurallar dizisi yoktur.
6. Kooperatif (İşbirlikli) Oyun (5-6+ yaş): Ortak bir hedef, iş bölümü ve lider vardır (“Sen hırsız ol ben polis olayım” veya futbol maçı gibi). Sosyal oyunun zirvesidir.

2. Piaget’nin Bilişsel Oyun Evreleri

• Alıştırmalı Oyun (Duyusal-Motor / 0-2 Yaş): Beden hareketlerini ve nesneleri tekrarlayarak oynama (çıngırağı sallama, vurma).
• Sembolik Oyun (Mış Gibi Yapma / 2-7 Yaş): Bir nesneyi başka bir nesne yerine kullanma (Muzu telefon yapma, tencere kapağını direksiyon yapma).
• Kurallı Oyun (7+ Yaş): Belirlenmiş kurallara uyma zorunluluğu olan oyunlar (Seksek, saklambaç, satranç).