Sosyal Hizmetler

Temel Çalışma Alanları ve Hedef Kitleler

• Çocuk ve Genç Refahı: Korunmaya muhtaç çocuklar, sokakta yaşayan çocuklar, suça sürüklenen çocuklar, koruyucu aile ve evlat edinme süreçleri, çocuk evleri koordinasyonu.
• Kadın ve Aile Refahı: Aile içi şiddet mağduru kadınlar, ŞÖNİM (Şiddet Önleme ve İzleme Merkezleri) ve kadın konukevleri hizmetleri, aile danışmanlığı destekleri.
• Engelli ve Yaşlı Bakımı: Yaşlı bakım ve rehabilitasyon merkezleri (huzurevleri), gündüzlü bakım merkezleri, engelli evde bakım destekleri ve erişilebilirlik politikaları.
• Yoksulluk ve Sosyal Yardım: Düzenli ve dönemsel ayni/nakdi sosyal yardımlar (SED – Sosyal ve Ekonomik Destek vb.), gelir eşitsizliğiyle mücadele.
• Medikal ve Psikiyatrik Sosyal Hizmet: Hastanelerde tedavi gören kimsesiz, kronik hasta veya mültecilerin taburculuk ve bakım planlaması, AMATEM/ÇEMATEM bünyesinde bağımlılıkla mücadele.
• Adli Sosyal Hizmet: Denetimli serbestlik müdürlükleri, ceza infaz kurumları, çocuk mahkemelerinde sosyal inceleme raporu (SİR) hazırlığı.

Temel Müfredat ve Dönem Dersleri

1. Sosyal Hizmet Kuramları ve Yöntemleri

• Sosyal Hizmete Giriş: Sosyal refah kavramı, sosyal hizmetin tarihsel gelişimi ve temel değerleri (bireye saygı, gizlilik, ayrımcılık yapmama).
• Sosyal Hizmet Müdahalesi: Bireyle, aileyle, grupla ve toplumla sosyal hizmet modelleri; sorun tanımlama, değerlendirme, planlama, müdahale ve sonlandırma aşamaları.
• Sosyal İnceleme ve Görüşme Teknikleri: Vaka analizi, ev ziyaretleri, mülakat teknikleri ve resmi Sosyal İnceleme Raporu (SİR) yazımı.

2. Sosyoloji, Psikoloji ve Davranış Bilimleri

• İnsan Davranışı ve Sosyal Çevre: Bebeklikten yaşlılığa gelişim evreleri, çevresel faktörlerin birey psikolojisi üzerindeki etkileri.
• Sosyolojiye Giriş ve Sosyal Problemler: Toplumsal yapı, göç, kentleşme, parçalanmış aileler, suçluluk ve toplumsal dışlanma mekanizmaları.
• Sosyal Psikoloji: Tutumlar, önyargılar, grup dinamikleri ve toplumsal cinsiyet rolleri.

3. Sosyal Politika, Hukuk ve Mevzuat

• Sosyal Politika ve Sosyal Güvenlik: Refah devleti modelleri, sosyal sigortalar, sosyal yardımlar ve istihdam politikaları.
• Sosyal Hizmet Mevzuatı: 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu, 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu, 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun.
• İnsan Hakları ve Sosyal Hizmet Etiği: Mesleki etik ilkeler, hasta/danışan hakları ve etik ikilemler karşısında karar alma.

Görev ve Sorumluluk Alanları

1. Sosyal Tespit ve İnceleme: Yardım veya koruma talep eden bireylerin hane ortamını ziyaret etmek, sosyo-ekonomik durumlarını belgelemek ve raporlamak.
2. Yönlendirme ve Koordinasyon: İhtiyaç sahibini uygun kuruma (hastane, İŞKUR, barınma merkezi, kaymakamlık sosyal yardımlaşma vakfı vb.) kanalize etmek.
3. Sosyal Uyum ve Etkinlik Yönetimi: Huzurevlerinde veya çocuk evlerinde kalan bireyler için rehabilitasyon amaçlı sosyal, sanatsal ve sportif aktiviteler düzenlemek.
4. Vaka Takibi: Alınan koruma veya yardım kararlarının uygulanmasını, aile ortamındaki gelişmeleri periyodik olarak izlemek.

İstihdam ve Çalışma Alanları

• T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı: İl müdürlükleri, Sosyal Hizmet Merkezleri (SHM), Çocuk Evleri Siteleri, Kadın Konukevleri, ŞÖNİM, Huzurevleri (KPSS ile memur ve sözleşmeli personel alımı).
• Sağlık Bakanlığı: Şehir ve devlet hastanelerinin Sosyal Servis birimleri, toplum ruh sağlığı merkezleri (TRSM).
• Adalet Bakanlığı: Ceza infaz kurumları ve Denetimli Serbestlik Müdürlükleri.
• Yerel Yönetimler (Belediyeler): Sosyal Yardım İşleri Müdürlükleri, aşevleri, kadın ve aile danışma merkezleri, engelsiz yaşam birimleri.
• Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları (SYDV): Kaymakamlıklar bünyesinde sosyal yardım ve inceleme görevlisi.
• Sivil Toplum Kuruluşları (STK): Kızılay, Yeşilay, sığınmacı ve mülteci dernekleri, çocuk/kadın hakları vakıfları.
• Özel Sektör: Özel kreş ve gündüz bakımevleri, özel huzurevleri ve özel bakım merkezleri.

DGS (Dikey Geçiş Sınavı) ile Geçilebilecek 4 Yıllık Lisans Bölümleri

• Sosyal Hizmet (Lisans)
• Sosyoloji
• Psikoloji

Önlisans ve Lisans Ayrımı (Kritik Nokta)

• Önlisans Mezunları: “Sosyal Hizmet Teknikeri” unvanı alır. Çoğunlukla büro, saha veri toplama ve bakım koordinasyonu süreçlerinde yardımcı personel olarak görev yapar.
• 4 Yıllık Lisans Mezunları: “Sosyal Hizmet Uzmanı (Sosyal Çalışmacı)” unvanı alır. Mahkemelerde resmi bilirkişilik yapma, koruma kararı talep etme, bağımsız vaka yönetimi ve sosyal inceleme raporlarına imza atma yetkisine sahiptir.